Эмне үчүн камсыздандыруу керек?
Кредит алуу менен банктын алдында сиз өзүңүзгө аны төлөп берүү боюнча финансылык милдеттенме аласыз. Бирок сиз кыйын татаал абалда калсаңыз, карызды кайтарууга ким жардам берет? Жоопкерчиликти өзүңүздүн туугандарыңызга оодарасызбы же бардыгын алдын ала мурдатан карап чыгасызбы - аны сиз өзүңүз гана чечесиз.
Камсыздандыруу, кредиттик каражаттарды төлөө мөөнөтүн кечиктирүү же төлөй албай калуу көйгөйлөрүнөн алыс болуу үчүн камсыздандыруу зарылдыгы жаралган учурда, карызды сиздин туугандарыңыз кайтарбайт деп кепилдик берүүгө мүмкүндүк берет. Карыз алуучу (Зайымчы) көз жумса, эмгекке жөндөмдүүлүгүн жоготсо, жана анын натыйжасында, кредитти төлөөдө кыйынчылыктар жаралган учурда, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык банк карызды мажбурлап төлөтүүгө аргасыз болот, күрөөгө берилген үйдөн сизди чыгаруу, күрөөлүк мүлктү сатуу боюнча иштерди жүргүзөт. Камсыздандыруу бул өзүңүздүн мүлктү, саламаттыгыңызды же өмүрүңүздү финансылык жактан коргоо ыкмасы болуп саналат. Азыркы учурдагы коомчулук күтүүсүз жоготууларды калыбына келтирүүнү алар кепилдей турган, коргоонун (камсыздандыруунун) мындан башка каражаттарын иштеп чыга элек.
Мындай камсыздандыруу кандай тобокелдиктерден коргойт? Камсыздандыруунун ар кандай программалары бар. Азыркы учурда Кыргызстандын рыногунда кредит алуу учурундагы камсыздандыруунун негизги түрлөрү болуп: кредит алуучуну кырсыктардан камсыздандыруу, күрөөдөгү (АвтоКаско) автотранспортту камсыздандыруу, күрөөгө берилген мүлктү өрттөн жана башка коркунучтардан камсыздандыруу саналат. Ушундайлар жаралып калган учур болсо, банктын өнөктөшү – камсыздандыруу компаниясы кредитти жабуу боюнча милдеттенмелерди өзүнө алат. Айрым учурда Карыз алуучу (Зайымчы) үчүн бул – анын кредиттик тарыхынын оң жагына карай чечилүү жана санаасы тынч болушуна карата кепилдигин сактоо үчүн жалгыз чечим.
Карыз алуучуну кырсыктардан камсыздандыруу
Көпчүлүк адамдар, ар дайым аларда жакшылык эле болуп турат, жана аларда эч кандай жаман нерсе деле болуп кетпейт деген ишенимде. Ошондуктан саламаттыкты жана өмүрдү камсыздоо жөнүндөгү сунушту Карыз алуучу (Зайымчы) кошумча чыгым катары кабыл алат.
Карыз алуучу (Зайымчы) кырсыктын натыйжасында көз жумса, майыптыгы тастыкталса же эмгекке (жалпы же профессионалдык) жөндөмүүлүгүн (толук же жарым-жартылай) жоготкон болсо, камсыздандыруунун ушул түрү боюнча камсыздандыруу объектиси болуп Карыз алуучунун (Зайымчынын) мүлктүк кызыкчылыгы саналат.
Кудай андайды көрсөтпөсүн, бирок ушундай абал жаралган учур болсо, камсыздандыруу боюнча төлөп берүү бул кредитти жабууга жана кредит боюнча жоопкерчиликти сиздердин туугандарыңызга оодарбоого мүмкүндүк берет.
Күрөөдөгү автотранспортту (АвтоКаско) камсыздандыруу
Кредитке автоунаа сатып алуу менен же кредиттин башка түрлөрү боюнча аны күрөөгө берүү менен сиз ал автоунааны пайдаланууну улантасыз. Автоунаа – бул анын андан ары иштетилишине байланыштуу дайыма жогорку деңгээлдеги тобокелдик.
Автоунааны ээлик кылуунун, башкаруунун жана колдонуунун натыйжасында, аны уурдап кетүү, бузулуу, сынуу, жок кылынуу жана/же жокко чыгарууга байланыштуу болгон камсыздандыруунун ушул түрү боюнча камсыздандыруу объектиси болуп карыз алуучунун (зайымчынын) мүлктүк кызыкчылыгы саналат.
Камсыздандыруунун ушул түрү боюнча банк пайда алуучу болуп саналат.
Камсыздандыруу учуру жаралган учурда, камсыздандыруу боюнча төлөп берүү кредит боюнча карызды толук же жарым-жартылай жабууга мүмкүндүк берет. Күрөөлүк мүлкүнүн (автоунаанын) орчундуу начарлашынын же жоголушунун аркасында боло турган күрөөнү алмаштырууга байланыштуу банктын талаптары азыраак болот.
Күрөөгө берилген мүлктү өрттөн жана башка коркунучтардан камсыздандыруу
Банкка күрөөгө берилген мүлккө ээлик кылууга, башкарууга жана колдонууга байланыштуу, камсыздандыруунун ушул түрү боюнча камсыздандыруу объектиси болуп карыз алуучунун (зайымчынын) мүлктүк кызыкчылыгы саналат.
Ушул камсыздандыруу менен жабыла турган негизги камсыздоо тобокелдиги: өрт, жарылуу, табигый кырсыктар, суу камсыздоо системаларындагы авариялар, канализация, газ түтүктөрүнүн жарылуусу жана камсыздандыруунун өзүнүн прогрммаларына жараша ар бир камсыздандыруу компаниясы тарабынан аныктала турган башка түрлөрү. Камсыздандыруунун ушул түрү боюнча Банк пайда табуучу болуп саналат.
Камсыздандыруу учуру жаралган учурда, камсыздандыруулук боюнча төлөп берүү сизге төмөнкүдөй мүмкүндүк берет:
- ошол камсыздандыруу учуруда тартылган зыянды калыбына келтирүүгө же,
- насы боюнча болгон карызды толук же жарым-жартылай жабууга.
Шарттары тандалып алынган камсыздандыруу компаниясына жараша шарттары жекече аныкталат.
Кандайдыр аныкталган учурда банктын талап кылууга карата укугу каралган кредиттик продукттардан башка учурда, Банк негизинен милдеттүү камсыздандырууну талап кылбайт. Бирок ар бир карыз алуучу (зайымчы) өзүн гана ойлобостон, өзүнүн бир туугандарын да ойлошу керек, себеби камсыздандыруу үй-бүлөнү кырсыктардын кесепетинен коргоого жана кредитти жаап тындыруу тобокелдиктерин болтурбоого мүмкүндүк берет.
Азыркы учурда биздин карыз алуучуларды (зайымчыларды) камсыздандырууну төмөнкү камсыздандыруу компаниялары сунушташты:
- "Алма Иншуренс” ЖАК КК
- "АЮ Гарант" ААК КК
- “АТН Полис” ЖАК КК
- “Арсеналъ Кыргызстан” ЖАК КК
- "Jubilee Kyrgyzstan Insurance Company" ЖАК (Джубили Кыргызстан Иншуренс Компани)
- “Кыргызстан” ЖАК КК
- “НСК” ЖАК
